Jak skutecznie walczyć ze smogiem?

17 listopada 2017 - 12 minutes read

Zrezygnujmy we Wrocławiu ze smogu, nie z węgla

Prezentuję poniżej moje przemyślenia odnośnie ustawy antysmogowej, której celem jest poprawa jakości powietrza we Wrocławiu. Bodźcem do spisania tych odpowiedzi była ankieta nadesłana przez Urząd Marszałkowski, jako element konsultacji społecznych prowadzonych na temat ustawy, smogu i skutecznych rozwiązań prawnych, które mają ochronić nas przed tym zjawiskiem.

Czy popiera Pan wprowadzenie całkowitego zakazu używania węgla jako paliwa używanego do ogrzewania domów we Wrocławiu?

Wprowadzenie całkowitego zakazu używania węgla jako paliwa używanego do ogrzewania domów we Wrocławiu jest docelowo konieczne. Należy jednak pamiętać, że nie chodzi o całkowitą rezygnację z węgla jako paliwa. Węgiel spalany w elektrociepłowniach przy ul. Łowieckiej lub w Siechnicach nie powoduje powstawania tzw. niskich emisji, a w konsekwencji smogu. Problemem są indywidualne instalacje w mieszkaniach lub domach mieszkalnych wykorzystujących węgiel. W pierwszej kolejności należy bezwzględnie zakazać spalania w takich piecach mułów węglowych, odpadów poflotacyjnych i niskiej jakości węgli, w tym węgla brunatnego oraz odpadów komunalnych. To jest rzeczywista przyczyna smogu jeśli chodzi o wpływ emisji z ogrzewania. Nie wystarczy sam zakaz, należy wprowadzić sankcje za jego nie przestrzegania oraz skuteczne narzędzia kontroli. Poza tym konieczne są zachęty finansowe dla wspierania przyłączeń do sieci ciepłowniczych i wymiany kotłów na wysokiej klasy kotły z gwarantowanym poziomem emisji. Dopiero po realizacji tych działań w kolejnym kroku, będzie można wprowadzić bezwzględny zakaz używania węgla i wtedy na jego realizację potrzebna będzie dłuższa perspektywa czasowa.

Być może dobrym rozwiązaniem byłoby także wprowadzenie we Wrocławiu stref, z innymi datami wprowadzenia zakazu spalania węgla. Im dalej od centrum, tym daty byłyby późniejsze.

Ważne jest, że Ministerstwo Energii skierowało do konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych przepisy dotyczące sytemu monitorowania i kontrolowania jakości paliw czy wymagań jakościowych dla paliw stałych. Do obrotu nie będzie można m.in. wprowadzać węgla niesortowanego oraz węgla niespełniającego norm jakościowych.

Czy należy dopuścić do użytkowania niskoemisyjne kotły 5 klasy?

Klasa 5 kotła oznacza, że spełnia on następujące wymagania w zakresie emisji i sprawności:

emisja pyłu: do 40 mg/m³,

emisja tlenku węgla: do 500 mg/m³,

emisja gazowych zanieczyszczeń organicznych (OGC): do 20 mg/m³,

sprawność cieplna: od 87%,

Biorąc pod uwagę stan obecny z pewnością zamiana istniejących kotłów nie posiadających standaryzacji w zakresie emisji oraz dopuszczających spalanie paliw niskojakościowych na kotły klasy 5 przyniesie pozytywny efekt. Należy jednak uwarunkować możliwość stosowania takich kotłów w przypadku braku możliwości przyłączenia do sieci ciepłowniczej lub gazowej. Niezależnie od dopuszczenia takich kotłów konieczne jest wprowadzenie zakazu używania w nich paliw innych niż przewiduje specyfikacja takiego kotła pod określoną karą.

Te działania zaplanowane są przez Ministra Rozwoju. Rozporządzenie resortu rozwoju dot. kotłów ma wyeliminować ze sprzedaży „tzw. kopciuchy”, które nie spełniają podstawowych norm w zakresie emisji pyłu i innych szkodliwych związków. Od 2018 r. nie będzie można sprzedawać czy montować w Polsce kotłów na paliwa stałe, które nie będą miały najwyższej, piątej klasy parametrów emisyjnych. Nowe restrykcje będą dotyczyły kotłów o mocy nie większej niż 500 kW, czyli takich, jakie stosowane są w domowych kotłowniach.

Czy należy wydłużyć okres wdrażania ewentualnych zakazów (w uchwale proponowana jest data 2024)?

Wydaje się, że perspektywa 7 lat na wprowadzenie zakazu używania paliw stałych jest realna. Na pewno będą przypadki mieszkańców, których na to nie stać lub którzy z uwagi na lokalizację nie mają rozsądnej alternatywy. W takich przypadkach powinna istnieć możliwość przedłużenia okresu zastosowania bezwzględnego zakazu, ale należałoby ją skorelować np. z planami zaopatrzenia w ciepło czy planami rozwoju sieci ciepłowniczych i gazowych przez lokalnych operatorów.

Być może, z perspektywy peryferii Wrocławia np. Jerzmanowa, termin ten mógłby być trochę dłuższy.

Kto i w jakim zakresie powinien finansować programy wymiany pieców?

Smog to finalnie zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców, a więc potencjalnie większe koszty systemu ochrony zdrowia. Z tego względu konieczne jest zapewnienie finansowania ze środków publicznych zarówno z poziomu rządowego, jak i samorządów województw i gmin. W dużej mierze należy wykorzystać dostępne fundusze europejskie na poprawę efektywności energetycznej oraz na poprawę jakości środowiska naturalnego. Powinny powstać dedykowane programy operacyjne na poziomie krajowym dostępne dla samorządów oraz na poziomie lokalnym dostępne mieszkańców, deweloperów, przedsiębiorstwa energetycznych, które miałyby możliwość przeprowadzenia niezbędnych inwestycji u swoich klientów. Co jest istotne, te środki muszą również pokrywać koszty remontów mieszkań związanych z wymianą instalacji, bo to często jest barierą dla decyzji o wymianie pieców węglowych. Być może ustawowo należy określić standard odtworzenia pomieszczeń po remoncie.

Czy uważa Pan, że miasto Wrocław powinno przeznaczać więcej pieniędzy na walkę z niską emisją? Na co powinny być przeznaczane dodatkowe środki?

Oczywiście konieczne jest zwiększenie środków w budżecie miasta na ten cel.

W pierwszej kolejności środki te powinny być przeznaczone na inwestycje tzw. ostatniej mili (wymiana wewnętrznych instalacji w mieszkaniach i przywrócenie do stanu po remoncie) w zakresie przyłączenia do sieci ciepłowniczej wszędzie tam gdzie istnieje taka możliwość.Jednocześnie władze miasta oraz ministerstwo powinny zarówno współpracować, jak też wywierać naciski na dostawcę ciepła sieciowego, by doprowadzić je do budynków, do których wcześniej nie dotarło.

W drugiej kolejności powinien być to fundusz na wymianę starych, niestandaryzowanych pieców i kotłów węglowych.

Czy popiera Pan pomysł stworzenia przez państwo systemu zachęt cenowych, który spowoduje, że opalanie mieszkań gazem i olejem stanie się bardziej konkurencyjne w stosunku do używania węgla?

Pomysł jest ciekawy, ale jego realizacja bardzo trudna. W pierwszej kolejności może to powodować negatywną reakcję UOKIK jako zaburzenia konkurencji na rynku. Skuteczniejszym sposobem wydaję mi się dostarczenie wsparcia dla przyłączeń do sieci ciepłowniczej i finansowanie nakładów na wymianę pieców i instalacji, bo to spowoduje nieodwracalną konieczność używania innego paliwa. Kolejnym sposobem jest wsparcie dla mieszkańców ubogich (poniżej określonego poziomu dochodów), którzy zdecydują się na trwałą zmianę paliwa. Być może efektywniejsze rozwiązanie to też wprowadzenie swoistego podatku od zanieczyszczania powietrza lub używania paliw niskiej jakości (takie rozwiązania funkcjonują np. w Finlandii dla paliw wysokoemisyjnych).

Czy popiera Pan postulat samorządu, aby w obrębie Programu Operacyjnego infrastruktura i Środowiska stworzyć specjalny program dedykowany wymianie starych pieców?

Wicepremier Morawiecki zapowiedział zmianę jakościową w stosunku do działań, które były wcześniej podejmowane, wskazał na m.in. instalowanie czujników w specjalnych miejscach, upowszechnienie badań jakości powietrza, działania dotyczące spalanych materiałów, ale także zachęty ze strony Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dopłaty do wymiany kotłów na ekologiczne. Na Komitecie Ekonomicznym Rady Ministrów wypracowano kilkanaście nowych działań z obszaru podniesienia jakości powietrza. Jednym z nich jest decyzja o uruchomieniu specjalnego programu „Czyste Powietrze”.

Czy popiera Pan postulat przywrócenia przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska finansowania takich programów redukcji niskiej emisji jak KAWKA, PROSUMENT i RYŚ?

W Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska prowadzone są aktualnie programy, które mają przyczyniać się do lepszej jakości powietrza. Chodzi m.in. o program Region (200 mln zł), z którego będzie można uzyskać dopłaty m.in. do kotłów. Przywrócenie innych, dodatkowych programów redukcji niskiej emisji może także poprawić sytuację.

Jakie działania osłonowe powinny być kierowane do biedniejszych mieszkańców Wrocławia w związku z wprowadzeniem w życie tzw. uchwał antysmogowych? Kto powinien pokryć ich koszty?

Konieczny jest system dotacji dla tzw. mieszkańców wrażliwych, żyjących poniżej minimum socjalnego, którzy mogliby otrzymać bezzwrotną pomoc np. z MOPS, ale środki te powinny być przekazywany w taki sposób, aby wykluczyć ich użycie do innych celów (np. za pośrednictwem wykonawcy lub przedsiębiorstwa energetycznego, które zobowiązane byłoby do ich rozliczenia i udowodnienia realizacji wymiany pieca).

 

Tags: , , ,